DSpace Collection:https://openlibrary.ge/handle/123456789/101782026-03-02T11:49:23Z2026-03-02T11:49:23Zკლიმატის ცვლილებასთან საადაპტაციო სტრატეგიის დამუშავება ცალკეულ მდინარეთა აუზებისათვის წყლის ინტეგრირებული მართვის სისტემის შექმნის მიზნით (მდ. იორის მაგალითზე).https://openlibrary.ge/handle/123456789/102232022-11-18T03:00:41Z2021-01-01T00:00:00ZTitle: კლიმატის ცვლილებასთან საადაპტაციო სტრატეგიის დამუშავება ცალკეულ მდინარეთა აუზებისათვის წყლის ინტეგრირებული მართვის სისტემის შექმნის მიზნით (მდ. იორის მაგალითზე).; Develop climate change adaptation strategies to create integrated water resources management systems for individual river basins (e.g. Iori Rivers).
Abstract: განხილულია მდინარის აუზის ინტეგრირებული მართვის კონცეფციის წარმოშობისა და ევოლუციის ისტორია. შესწავლილია მდინარეთა აუზების ტიპიური ფუნქციები და ინტეგრირებული მართვის მექანიზმები. მსოფლიო გამოცდილების მაგალითზე ნაჩვენებია მდინარეთა აუზების ინტეგრირებული მართვის თეორიული საფუძვლების, მიზნებისა და ამოცანების პრაქტიკაში დანერგვის შესაძლებლობა.
განხილული და გაანალიზებულია მდ.იორის აუზის რელიეფი, ჰავა, ნიადაგი, ინფრასტრუქტურა, ადგილობრივი ენერგეტიკული რესურსები, მიწისქვეშა წყლები, ბიომრავალფეროვნება, იორის წყლის მომხმარებელი მუნიციპალიტეტების - თიანეთის, საგარეჯოს, დედოფლისწყაროსა და სიღნაღის მოსახლეობის, მეცხოველეობისა და მიწის
ფონდის სტატისტიკური ინფორმაცია.
ჩატარებულია, მახასიათებლებისა და კალაპოტის მიხედვით სამ ნაწილად გაყოფილი, მდ. იორის აუზის ჰიდრომეტეოროლოგიური გამოკვლევა როგორც მეტეოსადგურების, ისე სატელიტური მონაცემებით. გამოვლენლია ადამიანის საქმიანობის ზემოქმედება მდ. იორის აუზზე. დაზუსტებულია ზეწოლის სხვადასხვა ტიპები და მათი გამომწვევი მიზეზები.
საერთაშორისო გამოცდილების საფუძველზე შემოთავაზებულია მდ. იორისათვის სააუზო მართვის საპილოტე მოდელი, რომლის ძირითადი საფუძველია, სააუზო მართვის გეგმა და ის ინსტიტუციები, რომლებიც აღნიშნული გეგმის განხორციელებას, მონიტორინგსა და შეფასებას უზრუნველყოფენ. განსაზღვრულია ასევე დაინტერესებულ მხარეები, დაფინანსების სავარაუდო წყაროები და ა.შ.
შესწავლილია კლიმატის მოსალოდნელი ცვლილების გავლენა მდ. იორის აუზში შემავალ მუნიციპალიტეტების ეკონომიკაზე და მოყვანილია შესაბამისი საადაპტაციო ღონისძიებები.
მდინარე იორის აუზში 1979-1990 წლებში წარმოებული ნალექთა ხელოვნური გაზრდის სამუშაოების ეფექტურობის გათვალისწინებით ნაჩვენებია ამ სამუშაოთა აღდგენის პერსპექტულობა, როგორც კლიმატის მოსალოდნელ ცვლილებასთან ადაპტაციის ერთ-ერთი ძირითადი საშუალებისა.
მდინარე იორის აუზში, ნალექთა ხელოვნური გაზრდის სამუშაოთა აღდგენით, წყლის რესურსების ინტეგრირებული მართვის საკითხებთან ერთად შემოწმებული იქნება ამ რესურსების შევსების შესაძლებლობა ღრუბლებზე ხელოვნური ზემოქმედების გზით, რაც მიმდინარე საუკუნის ბოლოსთვის კლიმატის პროგნოზირებულ ცვლილებასთან ადაპტირების ერთ-ერთი ქმედითი გზა იქნება. (პროექტი შესრულებულია 2018-2021 წწ.).; The origin of the concept of river basin integrated management and evolution history is discussed. Typical functions of river basins and integrated control mechanisms are studied. On the case of world experience the introducing possibility of the theoretical foundations, goals and objectives of river basin integrated management in practice has been shown.
The relief, climate, soil, infrastructure, local energy resources, groundwater, biodiversity, population and livestock statistics of Iori water-using municipalities - Tianeti, Sagarejo, Dedoplistskaro and Sighnaghi are discussed and analyzed.
Hydrometeorological survey of the Iori River Basin, divided into three parts according to characteristics and riverbed, has been carried out with the help of both meteorological stations and satellite data. The impact of human activities on the Iori River Basin has been identified. Different types of pressure and their causes are specified.2021-01-01T00:00:00Zამინდის და კლიმატის რეგიონალური მრავალმოდელიანი საპროგნოზო მეთოდების დამუშავება საქართველოს პირობებისათვისhttps://openlibrary.ge/handle/123456789/102222022-11-18T03:00:40Z2020-01-01T00:00:00ZTitle: ამინდის და კლიმატის რეგიონალური მრავალმოდელიანი საპროგნოზო მეთოდების დამუშავება საქართველოს პირობებისათვის; Development of regional multimodel weather and climate forecasting methods for Georgian conditions
Abstract: მზის ქარი, კორონალური მასიური ამოფრქვევები (CMEs), მზის ენერგეტიკული ნაწილაკები (SEPs) წარმოქმნიან კოსმოსურ ამინდს გეოსივრცეში. მათ შეუძლიათ წარმომნან შემდეგი სახის ზემოქმედებები: საფრენი აპარატების ელეტრობის ცვლილება, ვან ალენის რადიაციული ღვედის წანაცვლებები, დაგეგმილი კოსმოსური ფრენების ტრაექტორიის ცვლილებები, სანავიგაციო სისტემების დაზიანება და ცდომილება, ელექტროენერგიის ბლოკირება, ნავთობ-გაზის მილსადენის კოროზია, ელექტრო შოკის საშიშროება, ელექტრო ხანძარი, გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების გამწვავება და საგზაო შემთხვევები.
კვლევის მიზანია მაგნიტური ქარიშხლების შესაძლო გავლენის შესწავლა ატმოსფეროში მეტეოროლოგიური პროცესების განვითარებაზე და მეტეოროლოგიური პარამეტრების ცვლილებებზე. მზის ქარით გამოწვეული მეტეოროლოგიური მოვლენები ამჟამად ამინდის და კლიმატის მოდელებში ცუდად არის წარმოადგენილი.
გეომაგნიტური ინდექსები გეომაგნიტური აქტივობის ზომაა, რომლებიც ხდება დროის მოკლე შუალედში. dst, kp, და aa ინდექსები და შტორმამდე და შტორმის შემდეგ 3 დღის მტეოროლოგიური პა¬რამეტრების (ტემპერატურა, ნალექი, ქარი) დაკვირვების მონაცემები და სინოპტიკური რუკები გამოიყენება კორელაციური ანალიზისთვის. ატმოსფეროში მიმდინარე ნაწილაკების დაჯახებისთვის შექნილია ტალღური ფუნქციის მოდელი რეზონანსული გაცვლითი ფოტონის გათვალისწინებით. ატმოსფრული კლასტერებისთვის მიღებულია მაკრონაწილაკებს შორის ვან-დერ-ვაალსის ძალისთვის ურთიერთქმედების პოტენციალის გამოსახულება. ატმოსფერო წარმოიდგინება, როგორც სხვადასხვა დონეებზე მყოფი კლასტერების ერთობლიობა, რომლებიც ენერგიების შთანთქმა-გამოსხივებით ურთიერთქმედებენ. დედამიწის გარემომცველი გარემო განახლებადი ენერგიის ერთ-ერთი შესაძლო წყაროა, რომლის გამოყენებაც ახალ ენერგო მატარებლებზე გადასვლის შესაძლებლობაა. (პროექტი შესრულებულია 2018-2020 წწ.).; Solar Flares, Coronal Mass Ejections (CMEs), Solar Energetic Particles (SEPs) are the drivers of the Space Weather effect in Geo-Space. They can produce the following affects: electrostatic spacecraft charging, shifting of the Van Allen radiation belt, space track errors, launch trajectory errors, radar errors, radio propagation anomalies, electrical power blackouts, oil and gas pipeline corrosion, communication landline and equipment damage, electrical shock hazard, electrical fires, heart attacks, and traffic accidents..
The aimwas to investigate a possible effect of powerful magnetospheric storms on the evolution character of meteorological processes in the atmosphere to study the correlation between magnetospheric disturbances and meteorological variations. Meteorological effects resulting from fluctuations in the solar wind are presently poorly represented in weather and climate models.
Geomagnetic indices are measure of geomagnetic activity occurring over short periods of time. They have been constructed to study the response of the Earth’s ionosphere and magnetosphere to changes in solar activity.To conduct correlation analysis dst, kp kp geo-magnetic index and pre and after storm 3 days meteorological observation data for weather parameters (temperature, precipitation, pressure) and synoptical maps were used.The wave function model for the collision of particles in the atmosphere with a resonant exchange photon is developed. For atmosphere particles -clusters, the equation of the interaction potential for the Van -der -Waals force between the macroparticles is obtained. The atmosphere is thought of as a unity of clusters at different energetic levels that interact through energy absorption and radiation. The Earth's environment is one of the possible sources of renewable energy, the use of which is the possibility of switching to new energy carriers.2020-01-01T00:00:00Zსაქართველოს მყინვარების დეგრადაციის შესწავლა და მათი დნობის პროგნოზირება კლიმატის თანამედროვე ცვლილების გამოhttps://openlibrary.ge/handle/123456789/102212022-11-18T03:00:39Z2020-01-01T00:00:00ZTitle: საქართველოს მყინვარების დეგრადაციის შესწავლა და მათი დნობის პროგნოზირება კლიმატის თანამედროვე ცვლილების გამო; Study of Georgian Glacier degradation and prediction of their melting due to modern climate change
Abstract: კლიმატის მიმდინარე ცვლილება მნიშვნელოვან ნეგატიურ გავლენას ახდენს საქართველოს მყინვარებზე და იწვევს მათ სწრაფ დეგრადაციას. ეს ნათლადვლინდება: მცირემყინვარების (ფართობი 0.1-დან 0.5 კმ2-მდე) დნობის სტატისტიკაში;მყინვარული აუზების მახასიათებლების (მყინვართა რაოდენობა და ფართობი) ცვლილებებში; დიდიმყინვარების (ფართობი > 2 კმ2-ზე) დეგრადაციასა და უკანდახევაში.
შესაბამისად დეტალურად იქნა შესწავლილი კლიმატის თანამედროვე ცვლილებით გამოწვეული მცირე მყინვარების დნობის სტატიტიკა აღმოსავლეთ და დასავლეთ საქართველოს მყინვარებისათვის (თავი 4), მყინვარული აუზების მახასიათებლების ცვლილება (თავი 5) და დიდი მყინვარების დეგრადაცია (თავი 6). (პროექტი შესრულებულია 2018-2020 წწ.).; The current climate change has the significant negative impact on Georgia's glaciers and causes their rapid degradation. This is clearly manifested in:Melting statistics of small glaciers (area from 0.1 to 0.5 km2);Changes in the characteristics of glacial basins (number and area of glaciers);Degradation and retreat of large glaciers (area> 2 km2).Accordingly, the melting statistics of small glaciers in eastern and western Georgia (chapter 4), changes in the characteristics of glacial basins (chapter 5) and degradation of large glaciers (chapter 6) due to modern climate change have been studied in detail.2020-01-01T00:00:00Zაღმოსავლეთ საქარველოს აქტიური ზემოქმედების რეგიონების ეკოსისტემებში მძიმე ლითონების ფონური კონცენტრაციების განსაზღვრა და ურბანიზაციის ცენტრებში ეკოლოგიური მდგომარეობის შეფასება რიცხვითი მოდელირებითა და ნატურული დაკვირვების საშუალებითhttps://openlibrary.ge/handle/123456789/102202022-11-18T03:00:38Z2019-01-01T00:00:00ZTitle: აღმოსავლეთ საქარველოს აქტიური ზემოქმედების რეგიონების ეკოსისტემებში მძიმე ლითონების ფონური კონცენტრაციების განსაზღვრა და ურბანიზაციის ცენტრებში ეკოლოგიური მდგომარეობის შეფასება რიცხვითი მოდელირებითა და ნატურული დაკვირვების საშუალებით; Determination of background concentrations of heavy metals in ecosystems and estimation the ecological state in the urbanization centers using numerical modeling and natural observations in the regions of active impacts of East Georgia
Abstract: ანგარიშში აღმოსავლეთ საქარველოში სეტყვის ღრუბლებზე აქტიური ზემოქედების სამუშაოების განახლებასთან დაკავშირებით შესწავლილია ამ რეგიონის ნიადაგებსა და ზედაპირულ წყლებში ზოგიერთი მძიმე ლითონის (Cu, Pb, Ag) შე¬მ¬ცველობები. დადგენილია, რომ მძიმე ლითონების შემცველობა წყალსაცავების წყლებში ნორმის ფარგლებშია და დაბინძურებას ადგილი არ აქვს. ნიადაგებში სპილენძის და ტყვიის შემცველობები ზედა0-10სმ-იან ნიადაგის ფენაში გაცილებით მაღალია ქვედა-10-20სმ ფენასთან შედარებით და ხშირად აღემატება კლარკის შესაბამის მნიშვნელობებს. ვერცხლის შემცველობა კი დაბალია და მერყეობს მეათედი და მეასედი მგ/კგ ფარგლებში. (პროექტი შესრულებულია 2017-2019 წწ.).; Report reveals in connection with the resumption of work of active exposure to hail clouds in Eastern Georgia the content of some heavy metals (Cu, Pb, Ag) in the soils and surface waters of this region was studied. It was established that the content of heavy metals in the waters of water bodies is within normal limits. The content of copper and lead in soils is much higher in the 0-10 cm layer than in the 10-20 cm and often exceeds the value of the corresponding clarke. Silver content is low and it ranges between tenth and hundredths (mg/kg).2019-01-01T00:00:00Z