DSpace Collection: ჰიდრომეტეოროლოგიისა და ეკოლოგიის აქტუალური პრობლემები = Pressing Problems In Hydrometeorology And Ecology = Актуальные Проблемы Гидрометеорогии и Экологииჰიდრომეტეოროლოგიისა და ეკოლოგიის აქტუალური პრობლემები = Pressing Problems In Hydrometeorology And Ecology = Актуальные Проблемы Гидрометеорогии и Экологииhttps://openlibrary.ge/handle/123456789/106872026-03-02T11:49:24Z2026-03-02T11:49:24Zდასავლეთ საქართველოს მდინარეთა უდიდესი წყალმოვარდნების მაქსიმალური ხარჯების მრავლწლიური დინამიკაბასილაშვილი, ც.ზ.ფიფია, მ.გ.არუთინიანი, ნ.გ.Basilashvili, Ts.Z.Pipia, M.G.Arutiniani, N.E.Басилашвили, Ц.З.Пипия, М.Г.Арутюнян, Н.Э.https://openlibrary.ge/handle/123456789/107102025-07-19T03:00:44Z2025-01-01T00:00:00ZTitle: დასავლეთ საქართველოს მდინარეთა უდიდესი წყალმოვარდნების მაქსიმალური ხარჯების მრავლწლიური დინამიკა; Long-term trends in peak discharge rates of major floods in the rivers of Western Georgia; Многолетняя динамика максимальных расходов наибольших паводков на реках Западной Грузии
Authors: ბასილაშვილი, ც.ზ.; ფიფია, მ.გ.; არუთინიანი, ნ.გ.; Basilashvili, Ts.Z.; Pipia, M.G.; Arutiniani, N.E.; Басилашвили, Ц.З.; Пипия, М.Г.; Арутюнян, Н.Э.
Abstract: დასავლეთ საქართველოს მთავარი 29 ჰიდროლოგიური საგუშაგოს 61-92 წლიან დაკვირვებათა მონაცემებით შედგენილია წყალმოვარდნების უდიდესი მაქსიმალური ხარჯების ყოველწლიური ცვლილების ტრენდები და განსაზღვრულია მათი წრფივი აპროქსიმაციის შესაბამისი განტოლებები. მათი პარამეტრების მიღება მეტად აქტუალურია და აქვს დიდი პრაქტიკული ღირებულება, რადგან მათი გათვალისწინება მნიშვნელოვანია მდინარეებზე და მათ სანაპირო ზონებში არსებული და ახალ მოვლენების პროგნოზირებისა და თავიდან აცილების მიზნით.; Based on 61–92 years of observation data from 29 major hydrological checkpoints across Western Georgia, this study identifies trends in the annual changes of peak flood discharges. Linear approximation equations for these trends have been determined, providing essential parameters that hold both practical and predictive value. These findings are crucial for use in the planning and design of existing and future river structures and coastal zone developments, as well as for forecasting potentially hazardous hydrological events.; На 29 основных гидрологических постах рек Западной Грузии, по данным 61-92 летних наблюдений, составлены тренды ежегодных изменений максимальных расходов наибольших паводков и определены их соответствующие уравнения по линейной аппроксимации. Получение их параметров, очень актуально и имеет практическую ценность, при планировании и проектировании существующих и новых строений, находящиеся на реках и в прибрежных зонах, а также в целях прогнозирования и предотвращения опасных гидрологических явлений.2025-01-01T00:00:00Zაღმოსავლეთ საქართველოს მდინარეთა წყლის საშუალო წლიური ხარჯების განახლებული პარამეტრებიბასილაშვილი, ც.Basilashvili, Ts.Z.Басилашвили, Ц.З.https://openlibrary.ge/handle/123456789/107092025-07-19T03:00:44Z2025-01-01T00:00:00ZTitle: აღმოსავლეთ საქართველოს მდინარეთა წყლის საშუალო წლიური ხარჯების განახლებული პარამეტრები; Updated Parameters of Average Annual River Discharge in Eastern Georgia; Обновлённые параметры среднегодовых расходов воды рек Восточной Грузии
Authors: ბასილაშვილი, ც.; Basilashvili, Ts.Z.; Басилашвили, Ц.З.
Abstract: აღმოსავლეთ საქართველოს მდინარეთა 22 საგუშაგოს ჰიდროკვეთზე, 2024 წლამდე არსებული ბოლო 33 წლის დაკვირვებათა მონაცემების დამატებით, განახლებულია წყლის საშუალო წლიური ხარჯების მახასიათებელი პარამეტრები. 60 - 97 წლიანი ემპირიული რიგების მონაცემების სტატისტიკური ანალიზით დაზუსტებული ეს პარამეტრები, მიზანშეწონილია გათვალისწინებულ იქნეს, როგორც სამეცნიერო, ისე სამეურნეო და საპროექტო ორგანიზაციებში, რათა სწორად წარიმართოს წყალსამეურნეო გაანგარიშებები მდინარეებზე და მათ სანაპირო ზონებში ჰიდროტექნიკური და სხვა ნაგებობათა ტექნიკურ - ეკონომიკური მაჩვენებლების დასაბუთებისათვის, აგრეთვე მდინარეთა წყლის არსებული რესურსების ეფექტური გამოყენებისათვის და პერსპექტივაში მათი უკმარისობის შემთხვევაში, ნეგატიური შედეგების თავიდან აცილების მიზნით, საჭირო ღონისძიებების ჩასატარებლად.; The parameters characterizing the average annual discharge of rivers in Eastern Georgia have been updated based on additional data from 22 hydrological monitoring stations, incorporating observations over the past 33 years up to 2024. These parameters, refined through statistical analysis of empirical time series spanning 60 to 97 years, are recommended for use in both scientific and practical applications.
Their consideration is essential for accurate water management calculations on rivers and in adjacent coastal zones, for the technical and economic justification of hydrotechnical and other infrastructure projects, and for the effective utilization of current water resources. Additionally, they provide a basis for planning preventive measures against potential negative consequences in the event of future water shortages.; На 22 гидростворах постов рек Восточной Грузии обновлены характерные параметры среднегодовых расходов воды с добавлением существующих за последние 33 года наблюдений до 2024 года. Уточнённые эти параметры по статистическому анализу 60-97 летних эмпирических рядов данных, целесообразно предусмотреть как в научных, так и в хозяйственных и проектных организациях, чтобы правильно вести водохозяйственные расчёты для обоснования технико-экономических показателей гидротехнических и других строений, расположенных на реках и в прибрежных зонах, а также для эффективного использования существующих водных ресурсов рек и в перспективе, при их недостаточности, во избежание негативных результатов, провести нужные превенциальные мероприятия.2025-01-01T00:00:00ZThe importance of information communications for natural disasters managementGorgijanidze, S.Makarashvili, G.Jincharadze, G.Chitadze, T.Kobakhidze, N.Gachechiladze, G.გორგიჯანიძე, ს.მაკარაშვილი, გ.ჯინჭარაძე, გ.ჩიტაძე, თ.კობახიძე, ნ.გაჩეჩილაძე, გ.Горгиджанидзе, С.Макарашвили, Г.Джинчарадзе, Г.Читадзе, Т.Кобахидзе, Н.Гачечиладзе, Г.https://openlibrary.ge/handle/123456789/107082025-07-19T03:00:43Z2025-01-01T00:00:00ZTitle: The importance of information communications for natural disasters management; ინფორმაციული კომუნიკაციების მნიშვნელობა ბუნებრივი სტიქიური მოვლენების მართვისთვის; Значение информационных коммуникаций для управления стихийными бедствиями
Authors: Gorgijanidze, S.; Makarashvili, G.; Jincharadze, G.; Chitadze, T.; Kobakhidze, N.; Gachechiladze, G.; გორგიჯანიძე, ს.; მაკარაშვილი, გ.; ჯინჭარაძე, გ.; ჩიტაძე, თ.; კობახიძე, ნ.; გაჩეჩილაძე, გ.; Горгиджанидзе, С.; Макарашвили, Г.; Джинчарадзе, Г.; Читадзе, Т.; Кобахидзе, Н.; Гачечиладзе, Г.
Abstract: Global warming has significantly increased the frequency of catastrophic events worldwide. This phenomenon is closely linked to scientific and technological advancements, which are a consequence of human economic activity. Furthermore, it disrupts the established relationships that society’s encroachment on the natural environment creates. Notably, most natural disasters occur in mountainous regions, underscoring the paramount im¬portance of sustainable development in these areas. The mountainous region of Georgia is also characterized by the presence of natural phenomena that exert a substantial impact on the country’s natural environment and economy. Consequently, it is crucial to conduct thorough studies and analyses of these natural conditions and phenomena. In the event of an impending natural disaster or its occurrence, timely warning and information dissemination are of paramount importance. The process of managing natural disasters heavily relies on effective communication channels. By utilizing various communication channels to provide citizens with timely information about specific events, it is possible to mitigate potential negative consequences and prevent complications.; მსოფლიოში კლიმატური დათბობის ფონზე საგრძნობლად გახშირდა კატასტროფულ მოვლენები. ეს დაკავშირებულია სამეცნიერო-ტექნიკურ პროგრესთან, რაც ადამიანის სამეურნეო საქმიანობის შედეგია. აგრეთვე, იმ აწყობილი ურთიერთკავშირების დარღვევასთან, რასაც იწვევს ბუნებრივ გარემოში საზოგადოების შეჭრა. სტიქიური მოვლენების უმეტესობა მთიან რეგიონებში ხდება, რაც მნიშვნელოვანს ხდის მთიანი რეგიონების მდგრადი განვითარების ეფექტურობას. საქართველოს მთიანი რეგიონისათვის ასევე დამახასიათებელია სტიქიური მოვლენების აქტივობა. ისინი ქვეყნის ბუნებრივ გარემოსა და ეკონომიკაზე ძალზე დიდ გავლენას ახდენენ, ამიტომ მნიშვნელოვანია ბუნებრივი პირობების და მოვლენების შესწავლა და ანალიზი.
სტიქიური მოვლენის დაწყების, ან უკვე მომხდარი პროცესებისას მნიშვნელოვანია გაფრთხილება-ინფორმირება. გაფრთხილება იწყება მაშინ, როდესაც მოსალოდნელი ბუნებრივი კატასტროფის საფრ¬თხეა დაფიქსირებული. ამიტომ ენიჭება განსაკუთრებული მნიშვნელობა ინფორმაციულ კო¬მუნიკაციას სტიქიური მოვლენების მართვის პროცესში. პრევენცია და გართულებების არიდება სწორედ კომუნიკაციასთან და ინფორმაციის ოპერატიულად გავრცელებასთან არის დაკავშირებული. მნიშვნელოვანია, სხვადასხვა კომუნიკაციის არხის გამოყენებით, თითოეულ მოქალაქესთან დროულად მივიდეს ინფორმაცია ამა თუ იმ მოვლენასთან დაკავშირებით, რათა თავიდან იქნას აცილებული მოსალოდნელი უარყოფითი შედეგები.; Из-за глобального потепления в мире значительно участились катастрофические события. Это связано с научно-техническим прогрессом, который является результатом хозяйственной деятельности человека. А также нарушение устоявшихся отношений, вызванное вмешательством общества в природную среду. Большинство стихийных бедствий происходит в горных районах, что делает эффективность устойчивого развития горных регионов важной. Для горного региона Грузии также характерна активность стихийных бедствий. Они оказывают огромное влияние на природную среду и экономику страны. Поэтому важно изучать и анализировать природные условия и явления.
Предупреждение и информация важна, когда стихийное бедствие вот-вот начнется или уже произошло. Предупреждение выдается при обнаружении угрозы надвигающегося стихийного бедствия. Поэтому информационная коммуникация имеет особое значение в процессе управления стихийными бедствиями. Профилактика во избежание осложнений как раз и связаны с коммуникацией и своевременным распространением информации. Важно, чтобы информация о том или ином событии своевременно доходила до каждого гражданина с использованием различных каналов коммуникации во избежание ожидаемых негативных последствий.2025-01-01T00:00:00Zმდ. იორის ჩამონადენის შიგაწლიური განაწილებაფიფია, გ.გორგიჯანიძე, ს.გრიგოლია, გ.გულაშვილი, ზ.ჩიტაძე, თ.კობახიძე, ნ.Pipia, G.Gorgijanidze, S.Grigolia, G.Gulashvili, Z.Chitadze, T.Kobakhidze, N.Пипия, Г.Горгиджанидзе, С.Григолия, Г.Гулашвили, З.Читадзе, Т.Кобахидзе, Н.https://openlibrary.ge/handle/123456789/107072025-07-19T03:00:43Z2025-01-01T00:00:00ZTitle: მდ. იორის ჩამონადენის შიგაწლიური განაწილება; Intraannual distribution of the Iori River runoff; Внутригодовое распределение стока реки Иори
Authors: ფიფია, გ.; გორგიჯანიძე, ს.; გრიგოლია, გ.; გულაშვილი, ზ.; ჩიტაძე, თ.; კობახიძე, ნ.; Pipia, G.; Gorgijanidze, S.; Grigolia, G.; Gulashvili, Z.; Chitadze, T.; Kobakhidze, N.; Пипия, Г.; Горгиджанидзе, С.; Григолия, Г.; Гулашвили, З.; Читадзе, Т.; Кобахидзе, Н.
Abstract: ჩამონადენის შიგაწლიური განაწილება მრავალ ფაქტორთანაა დაკავშირებული. ყველა ბუნებრივი პროცესებიდან გამოიყოფა კლიმატურ პირობები. კონკრეტულად ნალექებისა და ჰაერის ტემპერატურის შიგაწლიურ განაწილება. რაც მთავარია გათვალიწინებული უნდა იყოს აუზის სიდიდე და კონფიგურაცია. ასევე ჩამონადენის შიგაწლიურ განაწილებაში თავისი როლი შეაქვს ანთროპოგენურ ფაქტორს. ჩამონადენის მნიშვნელობა ეკონომიკაში და სოფლის მეურნეობაში დიდია, განსაკუთრებით აღმოსავლეთ საქართველოსთვის, სადაც მდ. იორი მნიშვნელოვან როლს თამაშობს. ჩამონადენის შიგაწლიური განაწილებისთვის ავიღეთ ხარჯების ფაქტიური მონაცემები სადგურ ლელოვანთან (1964-1994 წ.) ხარჯების რყევის გრაფიკზე გამოიკვეთა გაზაფხულის წყალდიდობის დაწყება და პიკის დადგომის დრო. შევიმუშავეთ მეთოდები ხარჯების განსაზღვრისათვის. დაანაგარიშებული იქნა მდ. იორის ჩამონადენის შიგაწლიური განაწილება 1964-1994წ-თვის, აგრეთვე წყალუხვი (1976 წ), წყალმცირობის (1968წ) პროცენტული შემადგენლობები. ყოველივე ეს მნიშნელოვანია ქვეყნის წყალმომარაგების მდგრადი განვითარებისათვის.; The annual distribution of runoff is related to many factors. Climatic conditions are distinguished from all natural processes. Specifically, the annual distribution of precipitation and air temperature. Most importantly, the size and configuration of the basin should be taken into account. The anthropogenic factor also plays a role in the annual distribution of runoff. The importance of runoff in the economy and agriculture is great, especially for eastern Georgia, where the Iori River plays an important role. For the annual distribution of runoff, we took actual data on the costs at the Lelovani station (1964-1994). The time of the beginning of the spring flood and the peak of the period were outlined on the cost fluctuation graph. We developed methods for determining costs. The annual distribution of the Iori River runoff for 1964-1994 was recorded, as well as the percentages of water abundance (1976) and water scarcity (1968). All this is important for the sustainable development of the country's water supply.; Годовое распределение стока связано со многими факторами. Климатические условия отличаются от всех природных процессов. В частности, годовое распределение осадков и температуры воздуха. Самое главное, что следует учитывать, — это размер и конфигурация бассейна. Антропогенные факторы также играют роль в годовом распределении стока. Значение стока в экономике и сельском хозяйстве велико, особенно для Восточной Грузии, где протекает р. Иори играет важную роль. Для внутригодового распределения стока были взяты фактические данные по стоку со станции Леловани (1964-1994 гг.). График колебаний стока показывает начало весеннего половодья и время его пика. Нами разработаны методы определения затрат. Было зафиксировано годовое распределение стока реки Иори за 1964–1994 годы, а также процентное соотношение водности (1976 год) и водности (1968 год). Все это важно для устойчивого развития водоснабжения страны.2025-01-01T00:00:00Z