https://openlibrary.ge/handle/123456789/9797 2026-04-10T02:33:00Z https://openlibrary.ge/handle/123456789/9835 Title: გლობალური დათბობის ფონზე გაუდაბნოების მოსალოდნელი პროცესი აღმოსავლეთ საქართველოში და მისი შეჩერების ღონისძიებები; Anticipated process of desertification in Eastern Georgia on the background of global warming and mesures for its stop-ping; Ожидаемый процесс опустынивания в Восточной Грузии на фоне глобального потепления и меры по его приостанов-лению Authors: ჩხობაძე, ნ.; ლომთაძე, ზ.; ცატავა, ბ.; გზირიშვილი, თ.; ბერიტაშვილი, ბ.; Chkhobadze, N.; Lomtadze, Z.; Tsatava, B.; Gzirishvili, T.; Beritashvili, B.; Чхобадзе, Н.О.; Ломтадзе, З.К.; Цатава, Б.Ш.; Гзиришвили, Т.Г.; Бериташвили, Б.Ш. Abstract: მოყვანილია კლიმატის გლობალური ცვლილების IPCC მესამე შეფასების მონაცემები. ამ მონაცემთა და საქართველოს პირველი ეროვნული შეტყობინების შედეგების ანალიზის საფუძველზე მიმდინარე საუკუნის ბოლომდე დასავლეთ საქართველოში მოსალოდნელია საშუალო წლიური ტემპერატურის მომატება 10C-მდე, ხოლო აღმოსავლეთ საქართველოში 20C-მდე. ამ დათბობის ფონზე გაიზრდება გვალვების ინტენსივობა და სიხშირე აღმოსავლეთ საქართველოში, რამაც ქვემო ქართლსა და გარე კახეთს შეიძლება შეუქმნას ლოკალური გაუდაბნოების საშიშროება. განხილულია გლობალური დათბობის ნეგატიური ზემოქმედების შერბილებისა და ადაპტაციის ღონისძიებათა სახელმწიფო პროგრამის პროექტის ძირითადი დებულებები, რომლებიც ითვალისწინებენ წყლის რესურსების გამოყენების ეფექტურობის გაზრდის, სადამკვირვებლო ქსელის აღდგენისა და სამეცნიერო გამოკვლევების გაფართოე-ბის სამუშაოთა ჩატარებას.; The data from the IPCC Third Assessment Report on global warming are given. On the basis of these data and the analysis of the results of Georgia's Initial National Communication on Climate Change the increase of mean annual temperature up to 10C is anticipated till the end of current century in Western part of Georgia, and up to 20C in its Eastern part. On the background of this warming the intensity and frequency of drought will raise in Eastern Georgia that can cause the danger of local desertification in the regions of Lower Kartli and Iori Upland. The main provisions of the draft of State program on the mitigation of negative impacts of global warming and adaptation measures are discussed. They foresee carrying out of works for more efficient use of water resourses, restoration of the observation network and in-tensification of scientific research.; Приведены данные Третьей оценки МГЭИК по глобальному изменению климата. На основе этих данных и анализа результаов Первого Национального Сообщения Грузии по изменению климата, до конца текущего столетия в Западной Ггузии ожидается увеличение средней годовой температуры до 10C, a в Восточной Грузии до 20C. На фоне этого потепления возрастет интенсивность и повторяемость засух в Восточной Грузии, что может создать опасность локального опустынивания в Нижней Картли и на Иорском плоскогорье. Рассмотрены основные положения проекта Государственной программы по смягчению негативного воздействия глобального потепления и мерам по адаптации, которые предусматривают проведение работ по увеличению эффективности использования водных ресурсов, восстановлению наблюдательной сети и расширению научных исследований. 2002-01-01T00:00:00Z https://openlibrary.ge/handle/123456789/9834 Title: გვალვა და გაუდაბნოება, მათი გამომწვევი მიზეზები და გეოგრაფია; Drought and Desertification, Their Causes and Geography; Засуха и опустынивание, вызывающие их причины и география Authors: ელიზბარაშვილი, ე.; სულხანიშვილი, ნ.; ჭავჭანიძე, ზ.; Elizbarashvili, E.; Sulkhanishvili, N.; Chavchanidze, Z.; Элизбарашвили, Э. Ш.; Сулханишвили, Н.Г.; Чавчанидзе, З.Б. Abstract: მოცემულია გვალვებისა და გაუდაბნოების პრობლემის კვლევის თანამედროვე მდგომარეობის მოკლე მიმოხილვა.; The brief overview of a current condition of investigation related to the drought and desertification problem is presented.; Дан краткий обзор современного состояния исследования проблемы засухи и опустынивания. 2002-01-01T00:00:00Z https://openlibrary.ge/handle/123456789/9833 Title: გვალვა საქართველოში; Drought in Georgia; Засуха в Грузии Authors: პინაშვილი, ლ.; Papinashvili, L.; Папинашвили, Л.К. Abstract: მოყვანილია საქართველოში გვალვისა და უნალექო პერიოდების სივრცობრივ-დროითი განაწილების შესწავლის ძირითადი შედეგები და გამოვლენილია მათი გენეზისის კავშირი ოროგრაფიულ პირობებთან. საქართველოში მკაცრი გვალვების გამოსავლენად შედგენილია ვეგეტაციის პერიოდში ტენის განაწილების რუკა-სქემა, სადაც აღნიშნულია  150 მმ რაოდენობის ატმოსფერული ნალექების განაწილება.; The results of the investigation of areal and temporal distribution of drought and dry weather periods in Georgia are given along with the revealing of the connection between their genesis and the orographic conditions. A map is drown of the distribution of moisture in the vegetative period for severe droughts when the amount of atmospheric precipita-tion is  150 mm.; Изложены основные результаты исследований пространственно-временного распределения засухи и бездождных периодов в Грузии и выявлена зависимость их генезиса от орографических условий. Для жестоких засух на территории Грузии построена карта-схема распределения влаги за вегетационный п 2002-01-01T00:00:00Z https://openlibrary.ge/handle/123456789/9832 Title: გვალვის პრობლემის გეოგრაფიული ასპექტები საქართველოში; On Geographical Aspects of Drought Problem in Georgia; Географические аспекты проблемы засухи в Грузии Authors: მუმლაძე, დ.; გაგუა, გ.; Mumladze, D.; Gagua, G.; Мумладзе, Д. Г.; Гагуа, Г. И. Abstract: XX ს. უკანასკნელ ათწლედში გვალვიანობის სიხშირისა და ხანგრძლივობის გაზრდამ, მაღალი ტემპერატურისა და უარყოფითი ანთროპოგენური პროცესების ფონზე, გამოიწვია მთელი რიგი ეკოლოგიური, სოციალური და ეკონომიკური პრობლემების გამწვავება, განსაკუთრებით აღმოსავლეთ საქართველოში. აქ ლანდშაფტები უფრო მოწყვლადია წყლის დეფიციტის მიმართ, ვიდრე დასავლეთ საქართველოში, სადაც ატმოსფერული ნალექების უკმარისობა რამდენადმე კომპენსირდება ნამით, რომელიც დიდი რაოდენობით გამოიყოფა წლის თბილ, განსაკუთრებით ზაფხულის პერიოდში. გვალვიანობისაგან დაცვა ამ ეტაპზე მხოლოდ მორწყვითაა შესაძლებელი, რომელსაც საქართველოში ჯერ კიდევ მე-2 ათასწლეულის დასაწყისში მისდევდნენ. აღმოსავლეთ საქართველოში არხებით ირწყვებოდა დაახლოებით 50 ათასი ჰა ნაყოფიერი მიწა, რომელიც, როგორც მაშინ, ახლაც აქტიურ მორწვას საჭიროებს.; In the last decade of the 20th century frequent and prolonged droughts against the background of hight temperature and negative anthropogenic processes resulted in a series of aggravated ecological, social and economic problems, particularly in Eastern Georgia. Landscapes here are more vulnarable to water deficit than in Western Georgia, where dew abundant in warm period (especially in summer) partially compensates the precipitation deficit (in droughty periods). Irrigation is considered the most effective measure taken against drought in Georgia from the beginning of the II millenium A. D. About 50 thousand ha of fruitful lands were irrigated with canals in the Eastern Georgia. This area badly needs irrigation nowadays too.; Рост повторяемости и продолжительности засухи, наблюдающийся в последнем десятилетии XX в. на фоне повышения температуры воздуха и негативного воздействия антропогенных процессов, вызвал обострение целого ряда экологических, экономических и социальных проблем, особенно в Восточной Грузии, ландшафты которой более уязвимы к дефициту воды, чем в Западной Грузии, где недостаток атмосферных осадков частично компенсируется росой, выделяемой в большом количестве в теплый, особенно летний период года. Защита от засухи на данном этапе возможна орошением. Население Грузии еще в начале II-го тысячелетия строило оросительные сооружения и орошало около 50 тыс. га плодородных земель Восточной Грузии, которые как тогда, так и сейчас требуют активного орошения. 2002-01-01T00:00:00Z