https://openlibrary.ge/handle/123456789/9843 2026-03-02T12:10:20Z https://openlibrary.ge/handle/123456789/9879 Title: ჰაერის ნაკადის საპროგნოზო სქემების ინვარიანტული სიდიდეების შესახებ რელიეფის გავლენის გათვალისწინებით; On Some Invariants of Forecasting Schemes Taking Into Consideration Orography; Некоторых Инвариантах Прогностических Схем с Учётом Орографий Authors: ხვედელიძე, ზ.; დავითაშვილი, თ.; კუტალაძე, ნ.; მეგრელიძე, ნ.; სამხარაძე, ი.; Khvedelidze, Z.; Davitashvili, T.; Kutaladze, N.; Megrelidze, l.; Samkharadze, I.; Хведелидзе, З.; Давиташвили, Т.; Куталадзе, Н.; Мегрелидзе, Л.; Самхарадзе, И. Abstract: მეტეოროლოგიური ელემენტების რიცხვითი პროგნოზირებისას ჰიდროთერმოდინამიკის განტოლებების გამოყენების საფუძველზე შემოთავაზებულია რამოდენიმე ინვარიანტული სიდიდე დედამიწის რელიეფის გავლენის გათვალისწინებით. ეს სიდიდეები იძლევიან საშუალებას არამარტო დაზუსტდეს პროგნოზის ხარისხი, არამედ გამოყენებულ იქნას ,როგორც რიცხვითი სქემების მდგრადობის კრიტერიუმები. დამტკიცებულია ე.წ. ,,ნელა ცვლადი” ატმოსფერული პროცესებისათვის მოყვანილი ინვარიანტების მუდმივობა დასაშვები სიზუსტით. ეს მექანიზმი საშუალებას მოგვცემს რეგიონალური პროცესებისათვის მოვახდინოთ სხვადასხვა ფაქტორების გავლენის პარამეტრიზაცია და კლიმატის წრიული მერყეობის ანალიზი თანამედროვე გლობალური დათბობის ფონზე; While numerical prediction of meteorological fields with account of orography, on bases of full system of hy-drothermodynamic equations some invariants of numerical scheme are proposed. These invariants give us possibility to precise quali-ty of numerical scheme and as well to use the invariants as criteria of numerical schemes stability. For the “Slow Modified” atmos-pheric processes regularity (constancy) of these invariants in the permissible precision is proved. Such kind mechanism gives us pos-sibility to make parameterization of different influence factors for regional processes and to analyze climate circular changeability on the background of modern climate warming process.; В настоящей работе предложенно несколько инвариантов численных схем прогноза метеорологических элемеитов с учётом орографий на основе полных уравнений гидротермодинамики. Эти инварианты дают возможность не только уточ-нить качество прогноза, но также использовать как критерий устоичивость численных прогностических схем. Также пока-занно постоянетво приведенных инварянтов с допустимой точностью, для так называемых «Медленно меняющихся» атмо-сферных процессов. Этот механизм позволяет параметризировать влияние различных факторов для региональных процес-сов и проводить анализ годового изменения кпимата на фона глобального климатическово потепления. 2011-01-01T00:00:00Z https://openlibrary.ge/handle/123456789/9878 Title: აღმოსავლეთის ძლიერი ქარები კოლხეთის დაბლობზე, როგორც ციმბირის ანტიციკლონის ამიერკავკასიაზე ზემოქმედების ინდიკატორი Authors: ბერიტაშვილი, ბ.; კაპანაძე, ნ.; ჩოგოვაძე, ი.; Beritashvili, B.; Kapanadze, N.; Chogovadze, I.; Бериташвили, Б. Ш.; Капанадзе, Н.И.; Чоговадзе, И.В. Abstract: გაანალიზებულია ქ.ქუთაისში დეკემბერი-მარტის თვეებში ძლიერი ქარების (V≥20 მ/წმ) საშუალო და მაქსიმალური სიჩქარეებისა და განმეორადობის შემთხვევები 1946-2005 წწ პერიოდში. დადგენილია ბოლო 15-წლიან პერიოდში სიჩქარის მაქსიმუმების საშუალოების კლების ტენდენცია, აგრეთვე ძლიერი ქარების საშუალო მნიშვნელობების შემცირება. აღნიშნული ტენდენცია მკაფიოდ ვლინდება 1970-იანი წლების შემდეგ. ძლიერი ქარით დღეთა განმეორა-დობაში კანონზომიერება არ დაიკვირვება.; Cases of strong winds (V≥20 m/s) at Kutaisi in December-March during the period of 1946-2005 are analyzed. Mean and maximum wind speeds are examined along with the recurrence of windy days. A tendency towards the decrease of averaged maxima of wind velocity for the last 15 years is revealed, as well as the decline in the mean velocity of high winds. This tendency is being manifested since the beginning of 1970-es. Any features in the variability of windy days are not established.; Проанализированы случаи сильных (V≥20 м/с) восточных ветров в Кутаиси в декабре –марте за период 1946-2005 гг. Рас-смотрены средние и максимальные скорости ветра и повторяемость дней с этими ветрами. Установлена тенденция умень-шения средних максимумов скорости ветра за последний 15-летний период, а также ослабление средних скоростей сильных ветров. Указанная тенденция проявляется начиная с 1970-х годов. В повторяемости дней с сильными ветрами закономерно-сти не установлено. 2011-01-01T00:00:00Z https://openlibrary.ge/handle/123456789/9877 Title: The numerical model of clouds by taking into account of additional moments of solar radiation; ღრუბლის რიცხვითი მოდელიმზის რადიაციის დამატებითი მომენტების გათვალისწინებით; Численная модель облаков с учётом добавочных моментов солнечной радиации Authors: Geladze, G.; Begalishvili, N.; Davitashvili, T.; გელაძე, გ.; ბეგალიშვილი, ნ.; დავითაშვილი, თ.; Геладзе, Г.; Бегалишвили, Н.А.; Давиташвили, Т. Abstract: The numerical model of humidity processes of a mesoscale boundary layer of the atmosphere is treated.It takes into account an influence of a cooling action near boundaries of clouds and fogs on thermodynamic, water-vapour and liquid-water mixing ratios fields. The model takes into account an influence of clouds ‘shades’ on a a consider process. It is discussed direct- and back-coupling between of arised ‘shades’ and cloudforming; a possibility of an existence of cloudforming avtooscillation processes.; Разработана численная модель влажностных процессов мезопограничного слоя атмосферы. Учитывается влияние выхолаживания вблизи границ облаков и туманов на поля термогидродинамики, влажности и водности. Модель учитывает влияние облачных «теней» на рассматриваемый процесс. Обсуждаются прямая и обратная связи между облакообразованием и возникающими «тенями»; возможность существования автоколебательных процессов облакообразования. 2011-01-01T00:00:00Z https://openlibrary.ge/handle/123456789/9876 Title: Плотные туманы на территории Грузии; მკვრივი ნისლები საქართველოს ტერიტორიაზე; The fog on the Georgian Territory Authors: Элизбарашвили, Э.Ш.; Варазанашвили, О.Ш.; Элизбарашвили, М.Э.; Зубиташвили, Т.К.; Горгишели, В.Э.; Каишаури, М.Н.; ელიზბარაშვილი, ე.; ვარაზანაშვილი, ო.; ელიზბარაშვილი, მ.; ზუბიტაშვილი, თ.; გორგიშელი, ვ.; კაიშაური, მ.; Elizbarashvili, E.SH.; Varazanashvili, O.SH.; Elizbarashvili, M.E.; Zubitashvili, T.K.; Gorgisheli, V.E.; Kaishauri, M.Y. Abstract: Исследована статистическая структура плотных туманов (видимость менее 50 м) на территории Грузии. Разработана про странственная карта распределения плотных туманов, изучены эмпирические функции их распределения и размеры ареалов.; გამოკვლეულია საქართველოს ტერიტორიაზე მკვრივი ნისლების (ხილვადობა 50 მ-ზე ნაკლები) სტატისტიკური სტრუქტურა. შემუშავებულია მკვრივი ნისლების სივრცობრივი განაწილების რუკა, შესწავლილია მათი ემპირიული განაწილების კანონები და არეალების ზომები.; The statistical structure of the fogs (visibility less than 50m) on the Georgian territory has been investigated. The special distribution map of fogs has been created, the regulations of their empirical distribution and sizes of areas have been studied. 2011-01-01T00:00:00Z