https://openlibrary.ge/handle/123456789/9011 Sat, 06 Jun 2026 04:32:43 GMT 2026-06-06T04:32:43Z https://openlibrary.ge/handle/123456789/10976 Title: Developing new strategic ways to develop environmental education; გარემოსდაცვითი განათლების განვითარების ახალი სტრატეგიული გზების დამუშავება; Разработка новых стратегических путей развития экологического образования Authors: Gunia, Garry; Svanidze, Zizi; გუნია, გარი; სვანიძე, ზიზი; Гуния, Гарри; Сванидзе, Зизи Abstract: According to the UN Environment Programme (UNEP) report, the forecast for human development to 2032 is disappointing: More than 70% of the Earth's surface will be deformed in one way or another, more than a quarter of all animal and plant species will be irreversibly lost, and safe air and clean drinking water will become irreparably scarce.; scientific and technological progress has created the risk of environmental catastrophe, and the very concept of "development" has been called into question. In 2021, the WHO took into account new research on the dangers of air pollution and revised almost all target concentrations of air pollutants, reducing their maximum permissible levels by 1.1 to 4 times. Characteristics and indicators of atmospheric air pollution from 2025 include monitoring of key pollutants such as particulate matter (PM2.5, PM10), nitrogen dioxide, sulfur dioxide, carbon monoxide (CO), ozone (O3) and radioactive substances, assessed according to international (WHO) and national standards - Maximum Permissible Concentration (MPCs).; გაეროს გარემოსდაცვითი პროგრამის (UNEP) ანგარიშის თანახმად, 2032 წლამდე ადამიანის განვითარების პროგნოზი იმედგაცრუებას იწვევს: დედამიწის ზედაპირის 70%-ზე მეტი ასე თუ ისე დეფორმირდება, ყველა ცხოველთა და მცენარეთა სახეობის მეოთხედზე მეტი შეუქცევადად დაიკარგება, ხოლო უსაფრთხო ჰაერი და სუფთა სასმელი წყალი შეუქცევადად დეფიციტური გახდება; სამეცნიერო და ტექნოლოგიურმა პროგრესმა გარემოსდაცვითი კატასტროფის რისკი შექმნა და „განვითარების“ კონცეფცია კითხვის ნიშნის ქვეშ დადგა. 2021 წელს ჯანმო-მ გაითვალისწინა ჰაერის დაბინძურების საფრთხეებთან დაკავშირებული ახალი კვლევები და გადახედა ჰაერის დამაბინძურებლების თითქმის ყველა სამიზნე კონცენტრაციას, რითაც მათი მაქსიმალური დასაშვები დონეები 1.1-დან 4-ჯერ შეამცირა. ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურების მახასიათებლები და ინდიკატორები 2025 წლიდან მოიცავს ისეთი ძირითადი დამაბინძურებლების მონიტორინგს, როგორიცაა მყარი ნაწილაკები (PM2.5, PM10), აზოტის დიოქსიდი, გოგირდის დიოქსიდი, ნახშირბადის მონოქსიდი (CO), ოზონი (O3) და რადიოაქტიური ნივთიერებები, რომლებიც შეფასებულია საერთაშორისო (ჯანმო) და ეროვნული სტანდარტების - მაქსიმალური დასაშვები კონცენტრაციების (MACs) მიხედვით.; Согласно докладу Программы ООН по окружающей среде (ЮНЕП), прогноз развития человечества до 2032 года неутешителен: более 70% поверхности Земли будет деформировано тем или иным образом, более четверти всех видов животных и растений будут безвозвратно утрачены, а чистый воздух и чистая питьевая вода станут непоправимо дефицитными; научно-технический прогресс создал риск экологической катастрофы, и само понятие «развития» поставлено под сомнение. В 2021 году ВОЗ учла новые исследования об опасностях загрязнения воздуха и пересмотрела почти все целевые концентрации загрязняющих веществ в воздухе, снизив их максимально допустимые уровни в 1,1–4 раза. Характеристики и показатели загрязнения атмосферного воздуха с 2025 года включают мониторинг ключевых загрязняющих веществ, таких как твердые частицы (PM2.5, PM10), диоксид азота, диоксид серы, оксид углерода (CO), озон (O3) и радиоактивные вещества, оцениваемые в соответствии с международными (ВОЗ) и национальными стандартами – предельно допустимыми концентрациями (ПДК). Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 GMT https://openlibrary.ge/handle/123456789/10976 2026-01-01T00:00:00Z https://openlibrary.ge/handle/123456789/10975 Title: О некоторых проблемах измерения радона; როდონის ცვლილების ზოგიერთი პრობლემების შესახებ; On Some Issues in Radon Measurement Authors: Гребенчук, Гарри; გრებენჩუკი, გ.; Grebenchuk, H. Abstract: Показано, что измерение и описание концентрации радиоактивного газа радона в единицах активности –Беккерелях, так, как это рекомендовано Международной Комиссией по радиационной защите (ICRP) приводит к ошибоч-ной (учетверенной) величине этого показателя. Предложен подход для разрешения указанной проблемы.; ნაჩვენებია, რომ რადიოაქტიური აირი რადონის კონცენტრაციის გაზომვა აქტივობის ერთეულებში - ბეკერელებში ისე, როგორც ეს არის რეკომენდებული რადიაციული დაცვის საერთაშორისო კომისიის (ICRPს) მიერ იწვევს მის მცდარ (გაოთხმაგებულ) მნიშვნელობას. შეთავაზებულია აღნიშნული პრობლემის გადაჭრის გარკვეული მიდგომა; It has been shown that measuring and describing the concentration of radioactive radon gas in Becquerel activity units, as recommended by the International Commission on Radiological Protection (ICRP), results in an erroneous (quadrupled) value for this indicator. An approach to resolving this problem is proposed. Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 GMT https://openlibrary.ge/handle/123456789/10975 2026-01-01T00:00:00Z https://openlibrary.ge/handle/123456789/10974 Title: Principles of compiling an inventory map of geological processes using the example of Chiatura Municipality; სტიქიური გეოლოგიური პროცესების ინვენტორული რუკის შედგენის პრინციპები ჭიათურის მუნიციპალიტეტის მაგალითზე; ринципы составления инвентаризационной карты cтихийных геологических процессов на примере муниципалитета Чиатура Authors: Rikadze, Z.; Shavliashvili, L.; Kuchava, G.; Shubladze, E.; Gavardashvili, G.; Modebadze, S.; რიკაძე, ზ.; შავლიაშვილი, ლ.; კუჭავა, გ.; შუბლაძე, ე.; გავარდაშვილი, გ.; მოდებაძე, ს.; Рикадзе, З.; Шавлиашвили, Л.; Кучава, Г.; Шубладзе, Е.; Гавардашвили, Г.; Модебадзе, С. Abstract: In Georgia, in the Chiatura municipality, one of the main problems is the activation of natural disasters (landslides, mudflows, rockfalls, floods, winds, erosion, etc.), which, along with natural factors, is facilitated by anthropogenic impacts. Of the above processes, landslides and erosion are the most characteristic and the biggest problem for the Chiatura municipality, the formation and activation of which is associated with both naturally formed complex geological, morphological and climatic conditions, and human activity, including large-scale mining and quarrying activities. Within the framework of the project, a large-scale (1:25,000 or 1:10,000) geological hazard zoning map will be created, which will be one of the main results of the project and will have both scientific and applicable meaning significance. It will then be used in the municipality for a sharp mitigation of the geoecological situation and as a basic basis for the targeted development of the territory. Before creating the geological hazard zoning map, an inventory map was developed in the ArcMap program, which reflects the spatial distribution of natural geological processes. This map is one of the important bases for compiling the geological hazard zoning map. It shows natural geological processes that have occurred in the past or have recently developed, and this information was reflected on the basis of processing historical fund materials and field geological surveys. In addition, the intensity of erosion processes was assessed based on field-scientific surveys and the results obtained.; საქართველოში, ჭიათურის მუნიციპალიტეტში, ერთ-ერთ მთავარ პრობლემას წარმოადგენს ბუნებრივი სტიქიური მოვლენების (მეწყრები, ღვარცოფები, კლდეზვავი/ქვათაცვენები, წყალდიდობა, ქარები, ეროზია და სხვა) გააქტიურება, რასაც ბუნებრივ ფაქტორებთან ერთად ხელს უწყობს ანთროპოგენური ზემოქმედება. აღნიშნული პროცესებიდან ჭიათურის მუნიციპალიტეტისთვის ყველაზე მეტად დამახასიათებელია და ყველაზე დიდ პრობლემას ქმნის მეწყრები და ეროზიები, რომელთა წარმოქმნა-გააქტიურება დაკავშირებულია როგორც ბუნებრივად ჩამოყალიბებულ რთულ გეოლოგიურ, მორფოლოგიურ და კლიმატურ პირობებთან, ისე ადამიანის საქმიანობასთან, მათ შორის ფართომასშტაბიან სამთო-მოპოვებით საქმიანობასთან. პროექტის ფარგლებში შეიქმნება მსხვილმასშტაბიანი (1:25 000 ან 1:10 000) გეოლოგიური საფრთხეების ზონირების რუკა, რომელიც იქნება პროექტის ერთ-ერთი მთავარი შედეგი და მას ექნება როგორც სამეცნიერო, ისე გამოყენებითი მნიშვნელობა. შემდეგში მუნიციპალიტეტში იგი გამოყენებული იქნება, გეოეკოლოგიური მდგომარეობის მკვეთრი შერბილებისათვის და როგორც ბაზისური საფუძველი ტერიტორიის მიზანმიმართული ათვისებისათვის. გეოლოგიური საფრთხეების ზონირების რუკის შექმნამდე ArcMap პროგრამაში დამუშავდა ინვენტორული რუკა, რომელიც ასახავს სტიქიური გეოლოგიური პროცესების სივრცულ განაწილებას. აღნიშნული რუკა წარმოადგენს გეოლოგიური საფრთხეების ზონირების რუკის შედგენის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან საფუძველს. მასზე ნაჩვენებია წარსულში მომხდარი ან ახლად განვითარებული სტიქიური გეოლოგიური პროცესები, აღნიშნული ინფორმაციის ასახვა მოხდა საფონდო ისტორიული მასალების დამუშავებისა და საველე გეოლოგიური კვლევების საფუძველზე. გარდა ამისა, საველე-სამეცნიერო კვლევებისა და მიღებული შედეგების საფუძველზე შეფასდა ეროზიული პროცესების ინტენსივობა.; В Грузии, в муниципалитете Чиатура, одной из главных проблем является интенсификация стихийных бедствий (оползни, селевые потоки, камнепады, наводнения, ураганы, эрозия и т.д.), которая, наряду с природными факторами, усугубляется антропогенным воздействием. Из вышеперечисленных процессов оползни и эрозия являются наиболее характерной и масштабной проблемой для муниципалитета Чиатура, формирование и активизация которых связаны как с естественными сложными геологическими, морфологическими и климатическими условиями, так и с деятельностью человека, включая крупномасштабную добычу полезных ископаемых и разработку карьеров. В рамках проекта будет создана крупномасштабная (1:25 000 или 1:10 000) карта геологического зонирования опасности, которая станет одним из главных результатов проекта и будет иметь как научное, так и прикладное значение. Впоследствии она будет использоваться в муниципалитете для радикального смягчения геоэкологической ситуации и в качестве основы для целенаправленного развития территории. Перед созданием карты геологической опасности в программе ArcMap была разработана инвентаризационная карта, отражающая пространственное распределение природных геологических процессов. Эта карта является одной из важных основ для составления карты геологической опасности. Она показывает природные геологические процессы, которые происходили в прошлом или развивались недавно, и эта информация была отражена на основе обработки исторических материалов и полевых геологических исследований. Кроме того, интенсивность эрозионных процессов была оценена на основе полевых научных исследований и полученных результатов. Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 GMT https://openlibrary.ge/handle/123456789/10974 2026-01-01T00:00:00Z https://openlibrary.ge/handle/123456789/10973 Title: Study of Batumi Atmosphere Pollution with Microparticles According to 2025 Operating Observation; ქ. ბათუმის ატმოსფეროს მიკრო ნაწილაკებით დაბინძურების კვლევა 2025 წლის ოპერატიული დაკვირვების მიხედვით; Исследование загрязнения атмосферы г. Батуми микрочастицами на основе данных оперативного наблюдения 2025 года Authors: Surmava, Aleksandre A.; Sbrana, Francesco; Kukhalashvili, Vepkhia G.; Gigauri, Natia G.; Intskirveli, Liana N.; სურმავა, ა.; სბრანა, ფ.; კუხალაშვილი, ვ.; ინწკირველი, ლ.; გიგაური, ნ.; Сурмава, А.А.; Сбрана, Франческо; Кухалашвили, В.Г.; Гигаури, Н.Г.; Инцкирвели, Л.Н. Abstract: Time behavior of atmospheric concentration of PM2.5 and PM10 microscopic particles hazardous for health has been assessed by means of operating supervision data obtained from Batumi air quality monitoring stations. 2025 data obtained from two observation points of the city have been used for analysis. Variation range, range of maximum, minimum and average values of PM2.5 and PM10 concentrations have been determined. Linear correlation coefficients between PM2.5 and PM10 concentrations have been calculated. It has been accepted that there is a large correlation relationship between them. Values of linear correlation coefficients between data taken from the same observation point and different observation points mainly exceed 0.9. It has been also accepted that concentrations are mainly within the permissible levels. Concentration surpassing over the maximum permissible values takes place in separate days only.; ქ. ბათუმის ჰაერის ხარისხის მონიტორინგის სადგურების ოპერატიული დაკვირვების მონაცემების ანალიზის საშუალებით შეფასებულია ატმოსფერულ ჰაერში ჯანმრთელობისათვის საშიში მიკროსკოპული ნაწილაკების PM2.5 და PM10-ის კონცენტრაციების დროში ცვლილების ხასიათი. ანალიზისათვის გამოყენებული ქალაქის ორ სადამკვირვებლო პუნქტის 2025 წლის მონაცემები. განსაზღვრულია PM2.5 და PM10-ის კონცენტრაციათა ცვლილების დიაპაზონი, მაქსიმალური, მინიმალური და საშუალო მნიშვნელობათა ინტერვალები. გამოთვლილია PM2.5 და PM10-ის კონცენტრაციებს შორის წრფივი კორელაციის კოეფიციენტები. მიღებულია, რომ მათ შორის არსებობს დიდი კორელაციური კავშირი. წრფივი კორელეციის კოეფიციენტების სიდიდეები ერთი და იგივე დაკვირვების პუნქტისა და სხვადასხვა დაკვირვების პუნქტების მონაცემებს შორის ძირითადად აღემატება 0.9. ასევე, მიღებულია, რომ კონცენტრაციები ძირითადად დასაშვები ნორმის ფარგლებშია. კონცენტრაციის ზღვრულად დასაშვებ მნიშვნელობაზე გადაჭარბებას ადგილი აქვს მხოლოდ ცალკეულ დღეებში.; Динамика изменения концентрации в атмосфере г. Батуми опасных для здоровья микроскопических частиц PM2.5 и PM10 оценивалась на основе данных оперативного мониторинга, полученных со станций контроля качества воздуха в г. Батуми. Для анализа использованы данные за 2025 год, полученные с двух точек наблюдения в городе. Определены диапазон колебаний, диапазон максимальных, минимальных и средних значений концентраций PM2.5 и PM10. Рассчитаны линейные коэффициенты корреляции между концентрациями PM2.5 и PM10. Получено, что между ними существует сильная корреляция. Значения коэффициентов линейной корреляции между данными, полученными из одной и той же точки наблюдения и из разных точек наблюдения, в основном превышают 0,9. Также получено, что концентрации микрочастиц в основном находятся в пределах допустимых уровней. Превышение концентрации над максимально допустимыми значениями наблюдается только в отдельные дни. Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 GMT https://openlibrary.ge/handle/123456789/10973 2026-01-01T00:00:00Z