კლიმატის თანამედროვე ცვლილების ზეგავლენით აფხაზეთის მყინვარების ფირნის ხაზის სიმაღლის ცვლილება ბოლო 60 წლის განმავლობაში

Abstract

ფირნის ხაზის სიმაღლის გამოთვლა ყოფილი საბჭოთა კავშირის მყინვარების კატალოგისათვის (შემდგომში „კატალოგი“) ძირითადად ხდებოდა გეფერის მეთოდით. ჩვენ მიერ გეფერის ფორმულა იქნა ტრანსფორმირებული თანამგზავრული დისტანციური ზონდირების მონაცემებით (თდზ) მთის მყინვარის ფირნის ხაზის სიმაღლის განსაზღვრისათვის. ამ ფორმულის გამოყენებით დათვლილია აფხაზეთის ტერიტორიაზე მდებარე მყინვარულ აუზებში ფირნის ხაზის სიმაღლეები. გამოთვლილია ბოლო 60 წლის განმავლობაში მათი ცვლილება კატალოგის, ტოპოგრაფიული რუკის, 2010, 2015 და 2020 წლების თდზ-ის მონაცემების გამოყენებით. მიღებულია დასკვნა, რომ ბოლო 60 წლის განმავლობაში (კატალოგი და ტოპოგრაფიული რუკა შედგენილია 60-იანი წლების მონაცემებით) აფხაზეთის ტერიტორიაზე ფირნის ხაზის სიმაღლის მინიმალურმა ნიშნულმა 61 მ-ით აიწია, ხოლო მაქსიმალურმა 114 მ-ით. მაშასადამე ფირნის ხაზის სიმაღლის ქვედა საზღვარი მიახლოებით წელიწადში 1 მ-ით იწევს ზევით, ხოლო ზედა საზღვარი − 2 მ-ით. ეს უდაოდ კლიმატის თანამედროვე ცვლილებას უკავშირდება.

The firn line elevation calculation for the glacier inventory of the former Soviet Union was conducted primarily using the Gefer method. Gefer's formula was transformed to determine the firn line elevation of mountain glaciers using satellite remote sensing (SRS) data. The firn line altitudes of glacier basins located in Abkhaz a were calculated using this formula. These calculations were performed over the past 60 years using the inventory, topographic maps and SRS data for 2010, 2015 and 2020 years. It has been concluded that over the past 60 years (the catalog and topographic map were compiled based on data from the 1960s), the minimum elevation of the firn line in Abkhazia has risen by 61 m, while the maximum has by 114 m. Thus, the lower boundary of the firn line is rising by approximately 1 m. per year, while the upper boundary is by 2 m. This is undoubtedly related to modern climate change.

Расчет высоты фирновой линии для каталога ледников бывшего Советского Союза проводился в основном с использованием метода Гефера. Формула Гефера была трансформирована для определения высоты фирновой линии горного ледника по данных спутникового дистанционного зондирования (СДЗ). Используя эту формулу, были рассчитаны высоты фирновой линии в ледниковых бассейнах, расположенных на территории Абхазии. Их изменения за последние 60 лет были рассчитаны с использованием каталога, топографической карты и данных СДЗ за 2010, 2015 и 2020 годы. Сделан вывод, что за последние 60 лет (каталог и топографическая карта составлены на основе данных 1960-х годов) минимальная высота фирновой линии на территории Абхазии поднялась на 61 м, а максимальная на 114 м. Таким образом, нижняя граница фирновой линии примерно поднимается на 1 метр в год, а верхняя граница - на 2 м. Это, несомненно, связано с современным изменением климата.